Seo an Scéal le Conradh na Gaeilge Márta 2016

5F1A4741.JPGRith 50,000 Duine Ar Son na Gaeilge le Rith 2016

Thug an fhéile agus ollrith náisiúnta is mó go dtí seo cuairt ar 32 Chontae thar 11 lá

Cuireadh fáilte roimh Rith 2016 le reathaithe ó Choláiste Pobail, Buiríos Uí Chéin, Meán Scoil Mhuire agus Meánscoil na mBráithre, An tAonach ag Timpeallán Phort Rua ar an Mháirt 8 Márta. Tháinig reathaithe ó Ghaelscoil Aonach Urumhan chun rith leo ar an mbóthar chuig an tAonach.

Maidin bhreá a bhíann agus sceitimiíní ar na scoláirí go léir. Chríochnaigh lucht an Aonaigh ag an Institiúid ag ól uisce faid is a chuaigh Rith ar aghaidh chuig Biorra.

Bhailigh slua do cheolchoirm sráide le Seo Linn i gColáiste na Tríonóide san ardchathair chun críoch a chur le Rith 2016, Dé Luain, 14 Máirt 2016, áit ar léigh Críona Ní Dhálaigh, Ard-Mhéara Bhaile Átha Cliath, teachtaireacht speisialta amach arna scríobh ag Uachtarán na hÉireann, Micheál D. Ó hUigínn go speisialta do Rith 2016. Ghlac 50,000 duine páirt i Rith 2016 idir 4 – 14 Márta i mbliana, agus thug an fhéile agus ollrith náisiúnta cuairt gach contae in Éirinn thar thréimhse 11 lá den chéad uair riamh.

Cúrsa 700km ar fad a bhí i gceist le Rith 2016 agus bhí an ollrith sealaíochta ar cheann de phríomhimeachtaí comórtha Éirí Amach 1916. Rinne daoine aonair, scoileanna, grúpaí pobail, gnólachtaí agus eile urraíocht ar na ciliméadair de chuid Rith 2016, agus d’iompair na reathaithe bata ina raibh teachtaireacht dóchais ó Uachtarán na hÉireann, Micheál D. Ó hUigínn, i bhfolach ann. Tugadh an bata ó dhuine go duine, ó chiliméadar go ciliméadar go críoch Rith 2016. Bhí an méid seo le rá ag Uachtarán na hÉireann, Micheál D. Ó hUigínn, ina chuid teachtaireachta do phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta a ghlac páirt i Rith 2016:

“Is fearr rith maith ná drochsheasamh. Ní hé gur rith maith atá déanta ag an bpobal breá daoine a ghlac páirt san éacht seo a bhfuil deireadh ag teacht leis anseo, ach rinne siad rith iontach. Agus tá sé lánoiriúnach go dtiocfadh siad go dtí an ceann scribe anseo I mBaile Átha Cliath, áit ar déanadh dea-sheasamh, seasamh misniúil cróga 100 bliain ó shin.

“Bhí sé riamh i gceist go mbeadh baint ag an nGaeilge le sláinte na tíre, sláinte agus folláine intinne agus meoin sa chéad áit, ach sláinte a rachadh chun sochair an phobail i gcoitinne ar gach slí. Bhain an Ghaeilge leis an athbheochan ghinearálta spride a thug ardú meanman don náisiún agus a bhfuil comóradh speisialta á dhéanamh againn air i mbliana. Agus tá feidhm ag an nGaeilge fós san athbheochan spride agus misnigh is gá a bheith againn sna blianta amach romhainn.

“Chuaigh an Ghaeilge amach ar fud na tíre ag tabhairt eolais agus féinmheas do na daoine i mblianta tosaigh na hathbheochana. Feicimse cosúlachtaí idir an teachtaireacht a scaip siad an t-am sin agus an gaisce taistil seo inar ghluais daoine le Gaeilge den scoth, nó le Gaeilge mheirgeach, nó le Gaeilge a bhí leathdhearmadta, nó iad siúd nach raibh acu ach an cúpla focal féin ó Chorca Dhuibhne go Carn Tochair agus na céadta áit idir eatarthu sna 32 contae den oileán seo ag taispeáint agus ag léiriú go bhfuil beatha agus tiomáint agus brí sa teanga in ainneoin cora crua na staire.”

Is féile dhébhliantúil é Rith a bunaíodh in 2010 leis an aidhm an Ghaeilge a cheiliúradh sa phobal ar bhealach atá uileghabhálach, físiúil, agus gníomhach. Ghlac 10,000 duine páirt sa chéad Rith in Éirinn i 2010, bhí 27,000 duine páirteach i Rith 2012 agus 30,000 duine i Rith 2014, ach bhí Rith 2016 ar an gceiliúradh is mó go dtí seo le breis agus 50,000 ag rith ar son na teanga le linn Sheachtain na Gaeilge 2016.

Bhí Rith 2016 ag rith faoi thionlacan charranna Toyota, buíochas le Toyota Ireland.

Gluais :

Reathaithe – runners; Timpeallán – roundabout; Sceitimíní – excitement;           Ardchathair – capital city; Ollrith sealaíochta – huge relay race; Príomhimeachtaí principal events; Gnólachtaí – business’s, Urraíocht – sponsorship; Teachtaireacht dóchais – message of hope; Éacht –achievement;  Athbheochan spride – revival of spirit                Féinmheas – self respect; Beatha, tiomáint agus brí – life, drive, and meaning

 

Maidin Chaife 3/2/2016

IMG_6249.jpg

 

  “An cóngar chun an bhídh agus an timpeall chun na hoibre!”

-Take the shortcut to the food and the long way round to work-

Bhí maidin iontach again i ” Steeples” inniú.

Bhí ocht dhuine dhéag ann ag caint & ag comhrá as Gaeilge ó 11.00am-12.00pm.

Beimíd ag buaileadh le chéile i Steeples gach seachtain i rith mí Feabhra. 

Bigí linn! 

 

Seo an Scéal

The Boruma Trio

Tá an-áthas orainn a fhógairt go mbeidh The Boruma Trio i nDún Mhuire ar an Déardaoin, 19 Samhain mar chuid d’Fhéile na Samhna. Eileen O’Brien, Andrew MacNamara agus an Dr Geraldine Cotter atá sa Ghrúpa The Boruma Trio agus tá siad ag obair ar CD nua.  Tá an-aithne ag muintir Thiobraid Árann ar Eileen O’Brien agus tagann an bheirt cheoltóir eile ó Chontae an Chláir.   Tá an nasc idir an Clár agus Tiobraid Árann idir Cill Dá Lua agus Béal an Átha le Béal Boróimhe gar don áit agus dá bharr thugadar an tainm The Boruma Trio orthu féin.   Bosca ceoil a sheinneann Andrew MacNamara, amhráin agus fidil ag Eileen agus seinneann Geraldine an fheadóg stain agus an piano.   Bhí oíche iontach ceolmhar ann leis an Trio nuair a bhíodar i nDún Mhuire cheana i mí Feabhra. Mar sin ná caill sár-oíche tarraingteach ceolmhar eile ar an 19 Samhain.

An tOireachtas

Tá an tOireachtas ar siúl ó 1987 – an chead cheann i mBaile Átha Cliath le míle duine i lathair.   Bhí an tOireachtas 2015 ar siúl taobh amuigh de Bhaile Átha Cliath san Óstán Citywest.   Is ann a bhuail lucht na Gaeilge agus na Gaeltachta le chéile le hamhráin nuachumtha agus amhráin ar an sean-nós, Agallaimh Beirte, Lúibíní, Drámaí, Damhsa, Scéalta agus Seiminéar. Féile agus Comórtas Ealaíne atá san Oireachtas le Comórtais do dhaoine óga agus fásta.   An tAire Stáit Joe McHugh a sheoil an tOireachtas ar an gCéadaoin agus bhí cuid de á chraoladh ar Raidio na Gaeltachta agus ar TG4.

Féile na Samhna

Beidh Comórtais Iarbhunscoile i bhFéile na Samhna .   De ghnáth tagann daltaí Ó Dhurlas, Bhuiríos Uí Chéin, Ros Cré agus an tAonach chun iomaíocht i dTráth na gCeist Sóisir agus Sinsir.   Ullmhaíonn siad Óráidí agus Díospóireachtaí chomh maith agus baineann siad taitneamh as bheith taobh amuigh den seomra ranga ar feadh tamaill.   Tá fógraí imithe chuig na scoileanna le tamall, ach má chuaigh aon cheann ar strae is féidir glaoch ar Kim Ní Mhaolchatha, Oifigeach Forbartha Gaeilge ag 067/41570 chun a thuilleadh eolais a fháil.

Maidin Chaife

Is i gCaife Cinnamon Alley a bheidh an Caife á nól le linn na Samhna ar 11.00 a chlog gach Céadaoin.   Tá rogha breá Caife san Aonach agus cheana féin bhíomar i Country Choice, Flynns, The Steeples, agus sa Pantry míonna difriúla.  Is chun Gaeilge a labhairt a thagann daoine le chéile gach seachtain agus bíonn greann agus spórt ag an ghrúpa le chéile.   Bain triail as maidin amháin.

Naíonra “Ríocht na nÓg ag Cúl an Tí.”

Bhí na páistí sa Naíonra ar saoire seachtaine – mar a bhí na daltaí scoile.  Ach bhí ríméad orthu teacht isteach arís don Naíonra ar an Luan.  Bíonn an-áthas orthu ag plé agus ag spraoí le chéile gach maidin.  Foghlaimíonn siad an Ghaeilge i ngan fhios dóibh féin tríd an amhránaíocht, cluichí agus sport.     Is féidir iad a fheiceáil ag siúl chuig an Leabharlann gach seachtain áit a éisteann siad le scéalta á léamh.  Beidh dhá bhliain saor anois do pháistí sa Naíonra idir trí agus cúig bliana ó Roinn na Leanaí.

Ranganna

Beidh Ranganna do dhaltaí ag ullmhu don Teastas Sóisearach agus don Ardteist i nDún Mhuire as seo go dtí an Samhradh Tagann daoine fásta freisin chuig Ranganna.   Má tá spéis agat feabhas a chur ar do chuid Gaeilge cuir glaoch ar Kim Ní Mhaolchatha, Oifigeach Forbartha Gaeilge Fón :067/41570 nó ríomhphost cnagantaonach@gmail.com Eolas http://www.cnagantaonach.ie

Gluais

Nasc – connection; sheol – launch; iomaíocht – compete; óráidí –speech; díospóireacht – debate; rogha – choice; ríméad – joy; feabhas – improve

Seo an Scéal Aibreán

Dáta don dialann – “Foinn agus Focail”

An Déardaoin, 7 Bealtaine cuirfear fíor-chaoin fáilte romhat leis an bhfile An Dr Louis de Paor agus an veidhleadóir Lisa Ní Choisdelbha ag Dún Mhuire, 50 Sr. an Phiarsaigh, An tAonach.

An Dr Louis de Paor

Corcaíoch is ea an Dr Louis de Paor atá mar Stiúrthóir ar Ionad an Léinn Éireannach, Coláiste na hOllscoile, Gaillimh. Tá lear mór duaiseanna bainte amach aige dá chuid filíochta – Duaiseanna Oireachtais agus duais Lawrence O’Shaughnessy san áireamh.

Chaith Louis cuid dá shaol san Astráil áit a d’oibrigh sé don raidio áitúil agus do raidio eitneach chomh maith le bheith ina mhúinteoir ar litriócht na hÉireann in Ollscoil Melbourne agus Sydney. Ó tháinig sé ar ais go hÉirinn sa bhliain 1996 tá leabhair filíochta dá chuid féin curtha i gcló chomh maith le dánta le Máire Mhac an tSaoí (dhá theangach) agus léarmheas ar chuid de dhánta Liam S. Gogan. Faoí láthair tá taighde ar siúl aige ar scríbhinní Gaeilge le Brian Ó Nualláin. Bhí Louis san Aonach cúpla uair cheana le John Spillane agus uaireanta eile le Ronan Browne agus Róisín Elsafty. Bhain gach duine an-taitneamh as na dánta a chloisint as Gaeilge agus as Béarla. Tá sé de bhua agie féachaint ar an ghnáthshaol ar bhealach difriúil spleodrach a bhaineann geit asainn.

Lisa Ní Choisdealbha.

Tiobraideach ó Ros Cré is ea an sár-veidhleadóir Lisa Ní Choisdealbha. Tháinig cuid den chlann chuig ranganna le Paddy O Brien i mBaile Nua nuair a bhíodar óg. Ceoltóirí isea an chlann go léir a bhuaigh duaiseanna ag na Fleadhanna Ceoil thar na blianta. Tá Lisa ag obair i mBaile Átha Cliath anois agus tá áthas orainn go mbeidh sí i nDún Mhuire an Déardaoin, 7 Bealtaine ar 8.00 pm le seinm le Louis. Bígí ann gan teip.

Coláiste Samhraidh 2015

Beidh ranganna do dhéagóirí ag ullmhú don Teastas Sóisearach agus don Ardteist 2016 ón Luan 8 – Aoine 19 Meitheamh i nDún Mhuire ó 9.30 am – 1.00 pm gach lá. Is do dhaltaí nach féidir leo nó nár mhaith leo dul chuig An Ghaeltacht an Coláiste seo. Beidh Gaeilge le cloisint agus le labhairt ag na daltaí in atmasféar taitneamhach agus i ranganna beaga le múinteoirí a thuigeann na scrúdaithe agus tiocfaidh feabhas orthu dá bharr. Má tá a thuilleadh eolais uait chuir glaoch ar Kim Ní Mhaolchatha, Oifigeach Forbartha Gaeilge, 067-41570.

Féile an Aonaigh

D’eirigh go hiontach le Féile an Aonaigh i mbliana. Seo a leanas na torthaí ar an Comórtais don Óige.

Comórtas Aithriseoireachta Grúpa:

Naíonáin Bheaga:

An chéad áit: Simon Ó Cléirigh, Ryan Ó Muineog, Seán Ó Fógartaigh, Tomás Ó Congaile, Tomás Mac Coinnigh Ó Cleirigh, Megan Nic Chárthaigh Nic Threinir, Cait Ní Choieligh & Grainne Ní Mhathúna Scoil Chill an Daingin.

Ard Mholadh: Ruairí Ó hAicéad, Antonia Ní Riain, Lilly Ní Mhuiris, Marcus Ó Finn, Anna Ní Riain & Conor Ó Briain Gaelscoil Aonach.

Gemma Ní Bhrádaigh, Siobhán Ó Lorcáin, Peadar Ó Fiaich, Séamus Ó Dúrasa, Tomás Mac Giolla Phóil & Lúcás Ó Slatarra Scoil Eochalle Ara.

Naíonáin Mhóra

An chéad áit Roinnte: Aoibhe Ní Mheachair, Cathal Ó Ceallaigh, Abigail Bourne

Éire Ní Riain, Caoimhe Ní Aodha, Sinéad Ní Choigligh & Liam Ó Slatarra Scoil Chill an Daingin. Adam Ó Beoláin, Máire Ní Chraobhach, Gráinne Nic Bhiataigh, Grace Nic Ghioilla Ghannáin, Grace Ní Chuinn, Hazel Ní Dhonnabháin & Aoife Ní Shúilleabháin Gaelscoil Aonach.   Aaron Ó Diomasaigh, Jude Bonghanoy, Nikita Dragan, Mateusz Milaszewicz, Karol Daniel & Gracjan Sobczak Scoil na mBuachaillí Óga.

Ard Mholadh: Aislinn Ní Shlatarra & Jessica Ní Shearcaigh & Aodhán Ó Cadhain Eochaill Ara.

Rang 1

An chéad áit: Steven Mac Conmara, Abbie-Mae Nic Chraith, Jack Ó Cathasaigh, Caoimhe Ní Cheallacháin, Anna Ní Dhuibhir, Cillian Ó hEilí & Nicola Ní Ghliasáin Gaelscoil.

Shane Mac Nicolás, Mathew Ó Riain, Aaron Ó Dúlainne, Scott Ó Briain, Veda Ní Chorcaráin, Holly Ní Thóibín, Sinéad Nic Ghearailt, Róise Ní Chonchúir, Bill Ó Crotaigh & Stevie Ó hÓgáin Gaelscoil Aonach. Clodaigh Ní Dhálaigh, Hannah Ní Mhunsaigh, Darragh Ó hAodha, Séamus Ó Cinnéide, Seán Ó Cionnaolaigh & Oisín Ó Muiris Scoil Easpaig Uí Artaigh. Abigeil Ní Loinigh, Ciara Ní Chaoimh, Chloe Ní Chinnéide, Lucy Ní Shlatorra, Mia Ní Shearcaigh, Amelia Garalski & Cait Ní hIomhair Scoil Eochalle Ara. Conchur Mac Eoghain,

Adrian Cholewa, Cian Ó hÓgáin, Dylan Gamal, Jazzy Singh, Donall Ó Conghaile,

Oscar Wietaynski, Martin Heinli, Micheál Ó Tuathaigh, Ronán Ó Meachair,

Micheál Ó Riain, Zack Ó Riain, Max Turek Bunscoil na mBuachailí Óga.

Jane Ní Riain S.N. Chill an Naomh.

Rang 2

An chéad áit Roinnte: Ethan Ó Cinnéide, Tommy Mac Uilcín, Niall Ó Conghaile,

Chullain Mac Craith, Faye Ní Mhaolanfaidh, Ava Ní Choileáin, Aiveen Ní Bhriain,

Heather Ní Bhriain, Maud Ní Dhubhlaoich Nic an Airchinnigh & Jorja Nic Reachtain Gaelscoil Aonach. Séamus Ó Cionníola, Róibeard Ó Cinnéide, Donal Ó Cionnaolaigh, Joshua Shoer, Marc Ó Bhailis, Sorcha Ní Bhriosláin, Louise Nic Chraith, Aoife Ní Chinnéide, Ava de Grás & Donnacha Ó Siocháin Scoil Easpaig Uí Artaigh.

Ard Mholadh: Dáibhéid Mac Flainn-Orr, Dáibhéid Ó Nialláin & Lucás Mac Cumasaigh Scoil Eochalle Ara. Darragh Ó Gliasáin, Harry Ó Briain, Mairéad Ní Bhriain, Roisin Ní Dhufaigh, Clódagh Ní Mhaoileáin, Conor Ó Tincléir, Fergal Ó Gioballáin & Eve Ní Mhéalaigh Mhaoldomhnaigh Gaelscoil Aonach. Brian Rohan S.N. Chill an Naomh.

Comórtas Aithriseoireachta Aonair:

Rang 3

An chéad áit: Clodagh Ní Aicéid Gaelscoil Aonach

Ard Mholadh: Fionn Ó Meára Gaelscoil Aonach. Claire Gavin & Richard Cullinane S.N. na Carraige.   Evan Ó Coighligh & Polly Ní Shearcaigh Scoil Eochaille Ara. Clodagh Ní Chonghaile & Diolún Schweitnitz S.N. Chill an Daingin.   Lúcás Ó Conchúir Lios an Halla. Ciara Ní Riain S.N. Cill an Naomh Cillín.

Rang 4

An chéad áit Roinnte: Filip Mac an tSaoir S.N. na Carraige & Jody Ó Riain S.N. Chill an Daingin.

Ard Mholadh: Aine Ní Chorragáin Nic Ghiollarnaith & John Ó Cinnéide Gaelscoil Aonach. Emily Shesgreen & Cian Ó Hoisticín S.N. na Carraige. Cadhla Ní Sheanacháin Scoil Easpaig Uí Artaigh. Amy Ní Mháthúna Scoil Eochaille Ara.

Séamus Ó Ceallaigh & Séamus Ó Meara S.N. Chill an Daingin. Cathal Ó Treasaigh

Lios an Halla. Saerlaith dé Rosta S.N. Cill an Naomh Cillín.

Comórtas Aonair i Labhairt na Gaeilge:

Rang 5

An chéad áit: Orlaith Ní Chuinn Gaelscoil.

Ard Mholadh: Ailbhe Ní Néill, Cathal Ó Briain, Joseph Ó Corragáin Mac Giollarnaith & Rosie de Stantún Gaelscoil Aonach. Emma Gavin, Caoimhe Taplin, Sadhbh Clancy & Zoey Jones S.N. na Carraige. Nicola Ní Thuacháin &

Abbey Ní Shearcaigh Scoil Eochaille Ara. Seosamh Ó Flannabhra S.N. Chill an Daingin. Áine Ní Thuathaigh Lios an Halla. Brian Ó Nualláin Rearcross.

Rang 6

Corn don chéad áit: Adam Ó Riain Gaelscoil Aonach.

Ard Mholadh: Sarah Ní Bhriain, Aoife Ní Dhuagáin, Anthony Ó Donnabháin & Ruairí Ó Maoileáin Gaelscoil Aonach.   Laura Ní Chárthaigh & Enda Ó Seanacháin Scoil Easpaig Uí Artaigh. Laura Ní Fhlaitheartaigh & Áine Ní Chaoimh Scoil Eochaille Ara. Emily Ní Riain Lios an Halla. Pól Ó Nuanáin Rearcross.

Ealaín Bunscoile

An chéad áit: Jodie Nic Chraigh S.N. Eochaille Ara.

Ard Mholadh: Tracy Ní Aingleis & Aisling Ní Duibhginn Rae na bhFearnóg.

Charlotte Ryan & Ailibhe Treacy Lios an Halla. Eddie Quinlan, Aoife Ní Dhuagain & Orlaith Ní Chuinn Gaelscoil Aonach. Sorcha Ní Riain,

Dylan Ó hEoghaidh & Lára Ní Fhlaitheartaigh S.N. Eochaille Ara.

Ealaín Iarbhunscoile

An chéad áit: Dara Darcy Coláiste Pobail Buiríos Uí Chéin.

Ard Mholadh: Sarah Madden, Emer Tuohy & Treasa Ní Chinnéide Meanscoil Mhuire Aonach. Aaron Cooke & Madison Pitout Coláiste Mhuire Durlas.

Slua Amránaíocht

An chéad áit: Biorra, Bunscoil na gCailín

Ard Mholadh: Gaelscoil Aonach N. Mhóra, Lios an Halla Naíonan, Lios an Halla Rang 1, Gaelscoil Aonach Rang 3, Gaelscoil Aonach Rang 5 & Rae na bhFearnóg Rang 4,5 & 6.